Ters ozmoz, suyu yarı geçirgen bir zardan basınçla geçirerek içindeki çözünmüş maddelerden ayıran yöntemdir. Nasıl çalıştığını, filtre aşamalarını ve atık su meselesini anlattık.
Ters ozmoz, suyu çok ince gözenekli bir zardan basınçla geçirerek içinde çözünmüş hâlde bulunan maddelerden ayırma yöntemidir. İngilizcesi reverse osmosis olduğu için sektörde kısaca "RO" denir. Evlerde kullanılan tezgah altı arıtma cihazlarının çoğu bu yöntemle çalışır.
Önce ozmoz: doğada ne oluyor?
İki farklı yoğunluktaki suyu yarı geçirgen bir zarla ayırdığınızda, su kendiliğinden az yoğun taraftan çok yoğun tarafa geçer. Amaç iki tarafı dengelemektir. Bitkilerin kökleriyle su çekmesi de bu prensiple olur. Buna ozmoz denir ve enerji gerektirmez, kendiliğinden olur.
Ters ozmoz nasıl çalışır?
Adından anlaşılacağı gibi bu olayın tersine çevrilmesidir. Yoğun tarafa —yani içinde kireç, tuz ve diğer maddeler bulunan şebeke suyuna— dışarıdan basınç uygulanır. Basınç, doğal ozmoz basıncını yendiğinde su molekülleri zardan ters yöne geçmeye başlar. Su geçer, içindeki çözünmüş maddeler geçemez ve geride kalır.
Zarın gözenekleri yaklaşık 0,0001 mikrondur. Karşılaştırma için: bir bakteri 0,2–2 mikron, insan saçı ise 70 mikron kalınlığındadır. Yani zarın gözeneği bakteriden binlerce kat küçüktür; sadece su molekülü ve ondan küçük birkaç molekül geçebilir.
Kaç aşamalı olur, her aşama ne yapar?
Membran tek başına çalışmaz; önünde onu koruyan, arkasında suyun tadını düzenleyen filtreler bulunur. Ev tipi cihazlarda tipik dizilim şöyledir:
- Sediment filtre (5 mikron) — Kum, pas, tortu gibi gözle görülebilen kaba kirleri tutar. Arkadaki filtrelerin ömrünü uzatır.
- Granül karbon filtre — Kloru ve klorun neden olduğu koku ile tadı alır. Bu adım membran için hayatidir: klor membranı tahrip eder.
- Blok karbon filtre (1 mikron) — Kalan organik maddeleri ve daha ince partikülleri tutar.
- Ters ozmoz membranı — Sistemin kalbi. Ağır metaller, nitrat, kireç, tuz ve bakteriler bu aşamada ayrılır.
- Post karbon filtre — Depoda bekleyen suyun tadını düzeltir, son rötuşu yapar.
- Mineral filtre — Arıtma sırasında ayrılan kalsiyum ve magnezyumun bir kısmını suya geri kazandırır, pH'ı dengeler.
"5 aşamalı", "6 aşamalı" gibi ifadeler bu sıradaki filtre sayısını anlatır. Aşama sayısının çok olması tek başına kalite göstergesi değildir; asıl belirleyici membranın kalitesi ve filtrelerin zamanında değişmesidir.
Ters ozmoz neyi tutar?
Kireç (kalsiyum, magnezyum), sodyum ve diğer tuzlar, nitrat, kurşun, arsenik, civa gibi ağır metaller, bakteri ve virüsler, klor kalıntısı, pestisit türü organik kirleticiler. Şebeke suyunun TDS değeri (litredeki çözünmüş katı madde miktarı) genellikle 200–500 ppm arasındadır; ters ozmoz sonrası bu değer çoğunlukla 10–30 ppm bandına iner.
Atık su neden çıkar?
Bunu açıkça söylemek gerekir: ters ozmoz sistemlerinde atık su vardır. Zarın üzerinde biriken maddelerin sürüklenip gitmesi için bir miktar su tahliyeye gönderilir. Aksi hâlde membran kısa sürede tıkanır.
Pompasız sistemlerde bu oran yaklaşık 1'e 3'tür — yani 1 litre arıtılmış su için 3 litre atık. Pompalı sistemlerde basınç yükseldiği için oran 1'e 1'e kadar iyileşebilir. Şebeke basıncı 2,5 barın altındaysa zaten pompalı sistem gerekir; düşük basınçta membran verimli çalışmaz.
Filtre ne zaman değişir?
Ön filtreler (sediment ve karbon) ortalama 6 ayda bir, membran ise kullanıma ve su sertliğine göre 2–3 yılda bir değişir. Süre suyunuzun sertliğine ve günlük tüketime göre değişir. Zamanında değişmeyen filtre, arıtma yapmak yerine biriktirdiği kirleri suya geri verir.
Kimler için uygun?
Şebeke suyu sert olan, kireç sorunu yaşayan ve damacana taşımaktan kurtulmak isteyen evler için uygundur. Günlük su tüketimi yüksek olan işletmelerde ise kapasitesi büyük endüstriyel modeller tercih edilir.
Suyunuz için hangi kapasitenin gerektiğini kestirmek zorsa, ölçüm yaptırmak en sağlıklısı. Adresinize gelip suyunuzun sertliğini ve TDS değerini ücretsiz ölçüyor, sonuca göre öneri veriyoruz.
